Αρχείο ετικέτας ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ

13495125_1304584526237982_4406241484214456330_n

Η τέχνη του Καραγκιόζη. Αρχίζει το νέο μάθημα με τον Άθω Δανέλλη

IMG_0437 P1300532IMG_20140626_135854

Την επόμενη Τετάρτη. 1 Οκτωβρίου. Μετά από απαίτηση όλων μας που ζήσαμε ένα εξάμηνο με τις ανακαλύψεις και τις εκπλήξεις του κόσμου του θεάτρου σκιών. Και ερχόμαστε ξανά. Με τον τεχνίτη Άθω Δανέλλη να μας μυεί στα μυστήρια του performer που στήνει παράσταση κρυμμένος πίσω από τον μπερντέ. Και να μας μαγεύει. Ιδού και το επίσημο περιεχόμενο του μαθήματος:

Εισαγωγή στο θέατρο σκιών. Το ελληνικό θέατρο σκιών και ο Καραγκιόζης. Το ρεπερτόριο του Καραγκιόζη. Κατασκευή φιγούρας. Ο ρόλος του φωτός στη σκηνή του θεάτρου σκιών. Τρόποι κινήσεως της φιγούρας. Αυτοσχεδιασμός και κοινό. Ήχοι και η τεχνική της αλλαξοφωνίας. Μουσική και τραγούδια του θεάτρου σκιών. Σύνθεση πρωτότυπου έργου βασισμένου στη δομή των κλασικών έργων του Καραγκιόζη. Σχεδιασμός παράστασης θεάτρου σκιών. Δημόσια παράσταση από τους φοιτητές.

Νά, και τα βοηθήματα που προτείνονται:

Β. Δ. Αναγνωστόπουλος, Θέατρο σκιών και εκπαίδευση, Καστανιώτης, Αθήνα 2003.

Στάθης Δαμιανάκος (επιμ.), Θέατρο σκιών. Παράδοση και νεωτερικότητα, Πλέθρο, Αθήνα 1993.

Αλλά δεν θα σταθούμε μόνο σε αυτά. Θα δούμε συνάφειες και αναφορές σε όλο το πλέγμα της ιστορίας και του λαϊκού πολιτισμού. Με ήρωες και δράκοντες. Με άγιους και στρατηλάτες. Με τέρατα και αινίγματα. Που δεν έχουν πάντα λύση.

Κάθε Τετάρτη στη Φιλοσοφική. Αίθουσα 638. Στον 6ο όροφο.

Εγγραφές στην ηλεκτρονική τάξη: http://eclass.uoa.gr/courses/THEATRE203/

Έναρξη: Τετάρτη 1 Οκτωβρίου, ώρα 12.00-15.00.

O ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΑ ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗ

 Νίκος Εγγονόπουλος*, Καραγκιόζης: Ένα ελληνικό θέατρο σκιώv, Ύψιλον, Αθήνα 1981, σελ. 32. Διαθέτει εικονογραφικό υλικό με φιγούρες απο τα θέατρα σκιών.

gdgd

Στο συγκεκριμένο βιβλίο ο Εγγονόπουλος θίγει ένα από τα ίσως πιο πολυσυζητημένα θέματα κι αυτό δεν είναι άλλο από την ‘καταγωγή’ του «Καρακιόζη». Αρκετές είναι οι απόψεις που θέλουν τον «Καραγκιόζη» να προέρχεται  από την Τουρκία αλλά ο κύριος Εγγονόπουλος φαίνεται να μη συμφωνεί. Σύμφωνα με την άποψη του όπως ένας πολιτισμός δημιουργείται υιοθετώντας στοιχεία από άλλους πολιτισμούς, έτσι κάνει και η τέχνη. Ασπάζεται δηλαδή την άποψη πως στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογέννηση.

Ο ελληνικός λοιπόν Κραγκιόζης που όλοι ξέρουμε υιοθέτησε στοιχεία τα οποία στην πορεία τα ‘έκανε’ δικά του, τόσο που τα αρχικά τους χαρακτηριστικά «ξεθώριασαν» και έτσι κατέληξε να είναι ο τυπικός θεατρικός ήρωας που ξέρουμε σήμερα. Για παράδειγμα πήρε τον «Μπερτόδουλο» από τους Ιταλούς και τον «Χόντζα» από τους Τούρκους και τους εξέλιξε. Ύστερα ο συγγραφέας αναφέρει πως δεν έχει δει ξένο Καραγκιόζη αλλά έχει δει ξένες φιγούρες οι οποίες είχαν όλες τον ιδιάζοντα ρυθμό της χώρας τους: οι γραμμές είναι περίπλοκες και οι λεπτομέρειες παραμορφωμένες. Αντίθετα,  στις μορφές του ελληνικού θεάτρου σκιών τα άκρα χαρακτηρίζονται απο λιτότητα, οι γραμμές των λεπτομερειών είναι ακριβώς μόνο οι απαραίτητες και οι διάφοροι τύποι ξεχωρίζουν καθώς το κάθε πρόσωπο έχει μια απόλυτη αυτονομία. Τα σκηνικά επίσης διαφέρουν και είναι πιο απλοϊκά και ρεαλιστικά.

Karagiozis2Ελληνικός Καραγκιόζης

Επίσης, αναφέρει μια σημαντική διαφορά μεταξύ ελληνικού και τούρκικου Καραγκιόζη.  Πιο συγκεκριμένα στην Τουρκία ο διάλογος πραγματοποιείται με ανταλλαγή βρισιών μεταξύ του Καραγκιόζη και του Χατζηαβάτη.  Σε αντίθεση βρίσκεται ο ελληνικός Καραγκιόζης του ο οποίου ο διάλογος είναι πραγματικός και υπάρχει έντονη δράση. Ακόμα, τα επεισόδια προέρχονται από τη ζωή του ήρωα. Όσον αφορά τη δομή των επεισοδίων εξηγεί πως υπάρχει ένας τρόπος συγγενής  με αυτόν της «Κομέντια ντελ άρτε».( Καθορισμένο επεισόδιο αλλά κάθε φορά διαφορετικό ανάλογα με τον χαρακτήρα. ) Επιπροσθέτως, το ρεπερτόριο του ελληνικού θεάτρου σκιών είναι απέραντο και οι συμπρωταγωνιστές αναρίθμητοι όπως και οι «κομπάρσοι». Συχνά ο «Καραγκιόζης» από πρωταγωνιστής μπορεί να γίνει θεατής. Επίσης το ύφος του είναι πολύ θεαματικό καθώς στις παραστάσεις συχνά εμφανίζονται θηρία, άρματα, καράβια, αεροπλάνα κ.α. Συχνό ακόμα είναι το φαινόμενο να ανάβονται βεγγαλικά στο τέλος της παράστασης.

τουρκος καραγκΤούρκικος Καραγκιόζης

Με όλα αυτά, ο Εγγονόπουλος θέλει να καταστήσει σαφές ότι ο Καραγκιόζης ναι μεν πήρε στοιχεία από αλλού αλλά τα εξέλιξε ,τα διαμόρφωσε όπως αυτός ήθελε και έτσι έγινε ο εκπρόσωπος της λαϊκής ψυχής με λαϊκούς πόθους κι επιθυμίες.  Και φυσικά ένα μεγάλο μέρος της εξέλιξης του οφείλεται στους Καραγκιοζοπαίχτες. Τέλος, ο συγγραφέας κλείνει αφήνοντας να εννοηθεί πως ο «Καραγκιόζης» δεν μπορεί να εκσυγχρονιστεί τελείως και πάντα θα κρατάει το παραδοσιακό του ύφος, αυτό με το οποίο όλοι τον γνωρίσαμε και τον αγαπήσαμε.

* Ο Νίκος Εγγονόπουλος ήταν ένα από τα ‘διαμάντια’ των Καλλιτεχνών της Ελλάδος. Ήταν καθηγητής του Ε.Μ. Πολυτεχνείου, ζωγράφος, σκηνογράφος και ποιητής. Ποιήματα του  έχουν μεταφρασθεί σε πολλές γλώσσες του κόσμου. Επιπλέον, έχουν μελοποιηθεί από τον Μάνο Χατζιδάκι , τον Αργύρη Κουνάδη και τον Νίκο Μαμαγκάκη. Ήταν επίσης ένας από τους βασικούς εκπροσώπους του Υπερρεαλισμού στην Ελλάδα. (Πιο αναλυτικά διαβάστε εδώ: http://www.engonopoulos.gr/

tumblr_m7o9qkHIqL1qabifqo1_r1_1280