Όλες οι δημοσιεύσεις από lenacomics

Ο Καραγκιόζης Υπερήρωας

ή Ο Καραγκιόζης στην ένατη τέχνη και μία πρόταση για κόμικς με τον Καραγκιόζη

Ακούσατε, ακούσατε! Ο γνωστός μας κατεργάρης τελικά είναι παντού. Δεν τον χωράει ο μπερντές του και εξορμεί προς όλες τις κατευθύνσεις. Γίνεται βιβλία, ταινίες, τραγούδια, πανεπιστημιακό μάθημα, μπαίνει σε ζωγραφικές, σε κόμικς και πτυχιακές.
Με τα δύο τελευταία είχα την εξαιρετική τύχη να ασχοληθώ τους τελευταίους μήνες της φοίτησής μου στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ. Θέλησα να εκπονήσω μία εργασία σχετική με το θέατρο σκιών, και χάρη στην έμπνευση του καθηγητή μου, Ιωσήφ Βιβιλάκη, ο οποίος γνώριζε ότι είμαι δημιουργός κόμικς, προέκυψε μία πολύ πρωτότυπη έρευνα και κυρίως ένα νέο καλλιτεχνικό προϊόν. Και αυτό, διότι η εργασία απαρτίζεται από δύο διαφορετικά σκέλη: α) καταγραφή και μελέτη των κόμικς με τον Καραγκιόζη που έχουν κυκλοφορήσει και β) δημιουργία ενός δικού μου κόμικ με τον Καραγκιόζη.

Όσον αφορά το πρώτο σκέλος της, εντόπισα όλους κι όλους τέσσερις τίτλους σχετικούς με τον Καραγκιόζη:

Εικονογραφημένος Καραγκιόζης,  ΕυγένιοςΣπαθάρης, Εκδόσεις Λιναρδάτου, 1963, τεύχη 13
Ο Καραγκιόζης, Βασίλης Χατζηβασιλείου-Ντόρα Τσαρουχά, Πατάκης, 1993, τεύχη 3

Η Οδύσσεια του Οδυσσέα σε κόμικς με σύντροφο τον Καραγκιόζη, Παναγιώτης Γκιόκας, Δάρδανος, 1999, τεύχη 4

Ο Καραγκιόζης και τα Σπρ€ντς, Νίκος Ζώης-Αλέξανδρος Καραγιαννόπουλος, ΖΝ Λεωπαλαίοντες, 2008, τεύχος 1

Εντόπισα  τα κόμικς, δυσεύρετα όλα, τα διάβασα, τα μελέτησα, τα κατέγραψα. Ξεκίνησα από τα στοιχεία του κάθε εντύπου, συνέχισα με μια περίληψη της υπόθεσης του κάθε τεύχους, σχολίασα την πλοκή, το σχέδιο, την αφήγηση, την γλώσσα και το ύφος του κάθε κόμικ, σε σχέση με τον γνωστό ήρωα του μπερντέ, κατά πόσο τον αποδίδει πιστά ή παρεκκλίνει από τον «κανόνα», για να καταλήξω στο κατά πόσο το πάντρεμα Καραγκιόζη και κόμικς ήταν, στην κάθε περίπτωση, επιτυχημένο ή όχι.
Δεν θα ήθελα να μιλήσω εδώ για κάθε ένα από αυτά τα κόμικς χωριστά, νομίζω ότι τους αξίζει ξεχωριστή παρουσίαση, την οποία δεσμεύομαι να κάνω στο άμεσο μέλλον. Θέλω μόνο να μοιραστώ το συμπέρασμα το οποίο προέκυψε.

Η τέχνη των κόμικς στην Ελλάδα ακουλούθησε μια σπασμωδική και δύσβατη πορεία, με το βλέμμα πάντα στραμμένο στο εξωτερικό. Τα εικονογραφημένα έντυπα από νωρίς κυνηγήθηκαν, δαιμονοποιήθηκαν, περιθωριοποιήθηκαν, στιγματίστηκαν ως χαμηλής ποιότητας και παιδικά αναγνώσματα (πόσο παρόμοια με το θέατρο σκιών!). Την δεκαετία του ’50, εκδίδονται στην Ελλάδα τα Κλασσικά εικονογραφημένα, στα οποία σύντομα προστίθενται και τεύχη ελληνικής παραγωγής,όπου διασκευάζονται ιστορίες από την μυθολογία και την αρχαιότητα, το βυζάντιο, την Επανάσταση του 1821 και κάποια λογοτεχνικά έργα. Παρότι η θεματολογία τους είναι εθνοπατριωτική, ο Καραγκιόζης δεν βρίσκει θέση ανάμεσά τους. Η προσπάθεια δεν έχει αντίκτυπο σε άλλους δημιουργούς ή συνεχιστές, οπότε σβήνει, και μαζί της και η παραγωγή κόμικς.

Ουσιαστική παραγωγή κόμικς στην Ελλάδα έχουμε μεταπολιτευτικά, από την δεκαετία του ’80, όταν το περιοδικό Βαβέλ εισάγει γαλλοβελγικά και ιταλικά κόμικς πολιτικοκοινωνικού περιεχομένου, μεταλαμπαδευτές των ιδεών του Μάη του 1968, που προφανώς απευθύνονται σε ενηλίκους. Από αυτά τα κόμικς, γαλουχείται μία νέα γενιά καλλιτεχνών Ελλήνων σκιτσογράφων, οι οποίοι βρίσκουν βήμα έκφρασης στο ίδιο περιοδικό, με κόμικς παρόμοιας θεματολογίας.
Παράλληλα, η εγχώρια αγορά κατακλύζεται από μεταφρασμένα κόμικς, Ντίσνεϋ και υπερηρωικά, στην δεκαετία του 1990 μέσω της τηλεόρασης έχουμε την μεγάλη επέλαση των anime (ιαπωνικών κινουμένων σχεδίων) και αργότερα το ίντερνετ, το οποίο μας φέρνει σε επικοινωνία με κάθε σχεδιαστικό και αφηγηματικό στυλ παγκοσμίως, επομένως προκύπτει ένα κύμα δημιουργών που τείνουν να ή και αναπαράγουν όλα αυτά τα πρότυπα, ή βασίζονται σε αυτά.
Λογικό είναι ο Καραγκιόζης, μέσα σε αυτό το πολύχρωμο και φανταχτερό πανηγύρι ή στην εικονοκλαστική underground διαμαρτυρία,  ένας ήρωας της λαϊκής τέχνης, λιτός, ασκητικός, από μια άλλη εποχή, που αναδίδει μάλλον φολκλόρ, τόσο ξένη με εμάς, να ξεχαστεί, να μην αναζητηθεί, να μην βρει θέση εν τέλει σε αυτό το μέσο.

Οι τέσσερις αυτοί τίτλοι που έχουν κυκλοφορήσει, οφείλονται σε μεμονωμένες προσπάθειες και στην αγάπη μάλλον των δημιουργών να χρησιμοποιήσουν έναν προσφιλή τους ήρωα, παρά σε κάποια τάση. Άλλωστε, οι προσπάθειες αυτές είναι  τόσο απομακρυσμένες χρονικά και διαφοροποιούνται τόσο πολύ στυλιστικά, ώστε δεν υπάρχει καμμία ένδειξη αλληλεπίδρασης και επηρεασμού μεταξύ τους.

Το πιο υπέροχο με αυτούς τους τέσσερις τίτλους, είναι ότι ο κάθε δημιουργός χρησιμοποιεί τον ήρωα με μία διαφορετική ιδιότητά του, για να διηγηθεί την ιστορία του.

01_72
Ο Ευγένιος Σπαθάρης χρησιμοποιεί το κόμικ ως ένα ακόμη μέσο για να παρουσιάσει, για να παίξει με τον ήρωά του. Γιατί ουσιαστικά αυτό κάνει. Ξαναπαίζει στο χαρτί ιστορίες από το γνωστό ρεπερτόριο, με το δικό του προσωπικό στυλ, χρησιμοποιώντας τις φιγούρες του, τα καλαμπούρια του, μαγεύοντάς μας με την αφηγηματική του ευφυΐα.

02_72
Ο Βασίλης Χατζηβασιλείου δημιουργεί νέες ιστορίες για τον Καραγκιόζη και την παρέα του, ακολουθώντας παρόμοια δομή με αυτές του ρεπερτορίου, παρόμοιο ύφος αφήγησης και χιούμορ, κάνοντας συνάμα και αποκλίσεις από αυτά. Χειρίζεται δηλαδή τον Καραγκιόζη με την ιδιότητα ενός καραγκιοζοπαίχτη, σε διαφορετικό όμως μέσο.

03_72

Ο Παναγιώτης Γκιόκας εκμεταλλεύται την ιδιότητα του Καραγκιόζη να ταξιδεύει μέσα σε έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας και να γίνεται οργανικά μέρος τους, και τον θέτει σύντροφο του Οδυσσέα στις πολυετείς περιπλανήσεις του. Ο Καραγκιόζης, όπως και σε παρόμοιες μεταφορές τέτοιου τύπου έργων στον μπερντέ, ελαφρύνει την ατμόσφαιρα με τα καλαμπούρια του και τα θυμόσοφα σχόλιά του.

04_72
Ο Νίκος Ζώης χρησιμοποιεί την πολιτική διάσταση του Καραγκιόζη, και τον τοποθετεί στην Ελλάδα της κρίσης, στην θέση του κάθε ταλαίπωρου Έλληνα που αφαιμάζεται από τους κυβερνώντες, βαζοντάς τον να κάνει κριτική αλλά και να προτείνει λύσεις.

Το αποτέλεσμα είναι σε κάθε περίπτωση επάξιο του Καραγκιόζη, χαρακτηρίζεται από σεβασμό στον χαρακτήρα του και τον εκπροσωπεί τέλεια, εκτός από κάποιες αδυναμίες που παρατηρούνται στον τελευταίο τίτλο που παρουσιάστηκε.

Και κάπου εδώ, έρχεται και η δική μου σειρά…
Ποια είναι η δική μου τοποθέτηση ως δημιουργού κόμικς με τον Καραγκιόζη;
Ακόμη κι εγώ, με τον τρόπο μου, διαφοροποιήθηκα από τις προηγούμενες δουλειές. Έλαβα ένα έργο του ρεπερτορίου, έτσι όπως έχει συγγραφεί από τον συγκεκριμένο καραγκιοζοπαίχτη και κλήθηκα να το διασκευάσω σε μορφή κόμικς.
Αποφάσισα όμως να δανειστώ την πλοκή και κάποια στοιχεία, να προσθαφαιρέσω σκηνές και να το διανθίσω με τα δικά μου καλαμπούρια, έτσι όπως τα έχω αφομοιώσει από την παρακολούθηση παραστάσεων του θεάτρου σκιών, αλλά και από την θητεία μου στα κόμικς. Και κάπως έτσι έγινα κι εγώ από χάρτου καραγκιοζοπαίχτης…

Αρχικά, ξεκίνησα διαβάζοντας ξανά και ξανά το αρχικό κείμενο, κρατώντας σημειώσεις, ξεχωρίζοντας τις βασικές σκηνές, απομονώνοντας τις λέξεις κλειδιά. Χώρισα το έργο σε είκοσι βασικές ενότητες, τις οποίες περιέγραψα σε μία με δύο το πολύ προτάσεις, και έφτιαξα από ένα πρόχειρο καρέ για την κάθε μία. Αυτό ήταν και ένα πρωτόλειο storyboard (σαν κόμικ φτιαγμένο από πολύ πρόχειρα σκίτσα, ένα προσχέδιο της ιστορίας) αποτελούμενο από τα key frames. Επειτα, ξαναδιάβασα το κείμενο και ανέπτυξα περισσότερο την ιστορία, προσθέτοντας άλλα 36 καρέ, σύνολο δηλαδή 56.

03
Εφόσον πλέον είχα φτιάξει τον σκελετό της ιστορίας μου, ήταν η ώρα να διατάξω τα καρέ σε σελίδες. Δημιούργησα thumbnails (πρόχειρα σκίτσα αναλόγου με την ονομασία τους μεγέθους) για να καθορίσω τα layouts, το μέγεθος και την θέση του κάθε καρέ στην σελίδα ανάλογα με την βαρύτητά του, το σχήμα των καρέ κ.λ.π.
Βέβαια, δεν είχα ακόμη καθορίσει πώς θα είναι οι χαρακτήρες μου σχεδιαστικά. Τα σχέδια που είχα φτιάξει έως τότε ήταν υπερβολικά πρόχειρα. Αφού προβληματίστηκα λίγο, αποφάσισα να τους σχεδιάσω αρχικά με την μορφή φιγούρων σκιών, σαν να τις έφτιαχνα για τον μπερντέ, για να πάρουν ένα αρχικό σχήμα στην σκέψη μου και ύστερα να τους μετατρέψω στις τελικές φιγούρες, στο σχεδιαστικό μου ύφος, που θα χρησιμοποιούσα. Η σκέψη αυτή αποδείχτηκε σωτήρια, και, όταν ολοκλήρωσα τα σχέδια των χαρακτήρων και των φόντων, δισδιάστατα και τρισδιάστατα, τα σκάναρα στον υπολογιστή, για να χρωματίσω τα δείγματα ψηφιακά.

karagiozis72xatziavatis72ofis72

Μολονότι είχα ήδη επιλέξει το τελικό κόμικ να είναι χρωματισμένο στο χέρι με ακουαρέλλα, ήθελα να έχω την ευχέρεια να αλλάζω άμεσα και περισσότερο άκοπα χρώματα, ώστε να καταλήξω στην τελική μου επιλογή.
Όταν τελείωσε και αυτό, ξανασχεδίασα τους ήρωες και τα φόντα, και τους χρωμάτισα με τα υλικά που επρόκειτο να χρησιμοποιήσω και στο τελικό προϊόν. Αυτά τα σκίτσα χρησιμοποιήθηκαν και ως model sheet (αναφορικά σχέδια) κατά την τελική διαδικασία, της οποίας το ξεκίνημα είχε αισίως φτάσει.

tel01_katopsi72
Ζώστηκα με χάρακες, μολύβια, πινέλα και τα λοιπά εργαλεία και υλικά, σχεδίασα τις 15 σελίδες μου, αρχικά με μολύβι, ώστε να μπορώ να ελέγχω το σχέδιο και να κάνω διορθώσεις, έπειτα τις μελάνωσα, για να υπάρχει ένα καθαρό τελικό σχέδιο, πάνω στο οποίο χρωμάτισα με χρώματα ακουαρέλλας.

Στυλιστικά, επέλεξα να μην περιοριστώ από το ύφος του θεάτρου σκιών, παρότι με μαγνητίζει και το αγαπώ πολύ. Άλλωστε, το να χρησιμοποιήσω δισδιάστατες, ακίνητες φιγούρες και στατικά φόντα σε κόμικς είναι μία πρόκληση, για την οποία δεν αισθάνομαι έτοιμη. Έτσι, έπαιξα με τις οπτικές γωνίες λήψης και εκμεταλλεύτηκα κινήσεις και σκηνές οι οποίες είναι δύσκολο ή και αδύνατο να παρουσιαστούν στον μπερντέ. Βέβαια, δεν μπορούσα να μη διατηρήσω βασικά χαρακτηριστικά των προσώπων και των τοπίων, παρότι μεταφερμένα στο δικό μου στυλ. Επίσης δεν μπόρεσα να αντισταθώ στο να διατηρήσω το μακρύ χέρι του Καραγκιόζη και το φίδι αρθρωτά, την σύμβαση που θέλει την παράγκα αριστερά και την σπηλιά του φιδιού δεξιά, αλλά και την απουσία ακαδημαϊκής προοπτικής των φόντων.

02_04_11_

Τολμώ να πω ότι ήταν μια πάρα πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία, τόσο η μελέτη των κόμικς, αλλά ακόμα περισσότερο η δημιουργιά ενός κόμικς, η τριβή με τον Καραγκιόζη δημιουργικά, καλλιτεχνικά, μια διαδικασία από την οποία αποκόμισα πολλές γνώσεις και μια διαφορετική από τα συνηθισμένα μου δημιουργική εμπειρία, η οποία εύχομαι να αποτελέσει μια νέα ρίζα που θα μπολιάσει την μετέπειτα καλλιτεχνική μου πορεία.

Ελένη Βλαστάρη
κατά κόσμον ΛΕΝΑ Comics
Θεατρολόγος- Δημιουργός Κόμικς

Advertisements

Η ΑΡΧΑΙΑ ΚΩΜΩΔΙΑ ΣΤΗΝ ΨΥΧΗ ΤΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ ΣΚΙΩΝ

 

Τζούλιο Καΐμης, Η Αρχαία Κωμωδία στην Ψυχή του Θεάτρου Σκιών, Γαβριηλίδης, Αθήνα 1990, σελ. 174. Διαθέτει εικονογραφικό υλικό με χαρακτικά του Κλάους Φρίσλαντερ.

Η πρώτη εντύπωση που μου έδωσε το βιβλίο αυτό με τον τίτλο του, διαψεύστηκε κατά την ανάγνωσή του. Όχι μόνο δεν ήταν μια μελέτη της συσχέτισης του Καραγκιόζη με την αρχαία ελληνική κωμωδία, αλλά απλώς μία φορά στις 150 περίπου σελίδες γραπτού κειμένου αναφέρεται αυτή η θέση, χωρίς να τεκμηριώνεται.

Το περιεχόμενό του θα αναφερθεί και θα αναλυθεί ευθύς αμέσως, αφού πρώτα εκφράσω την δυσαρέσκειά μου για τον τρόπο γραφής του βιβλίου, συγκεκριμένα για την δομή του. Ο Καΐμης γράφει όπως σκέφτεται, συνειρμικά,  π.χ ενώ παραθέτει έργα, ξαφνικά εμβολίζει ένα κεφάλαιο για την μουσική και τους φωτισμούς και το κεφάλαιο που ακολουθεί είναι η καταγραφή ενός ακόμα έργου. Τέτοιες παρεκτροπές παρατηρούνται και εντός των κεφαλαίων. Γενικά αφαιρείται, παρασύρεται από τις συνεχώς φυγόκεντρες σκέψεις του και τον ενθουσιασμό του για το αντικείμενο που μελετά.

Το βιβλίο αυτό μπορεί να μην ασχολείται με αυτό που ο τίτλος του δηλώνει, αλλά συσχετίζει  το θέατρο σκιών με τις λαϊκές τέχνες, από τις οποίες έχει εμπνευστεί και τις οποίες έχει συνενώσει, την λαϊκή ποίηση, το τραγούδι, την μουσική, την αρχιτεκτονική, την ζωγραφική, δηλαδή θεωρεί ότι είναι αυθεντικό τέκνο της λαϊκής ψυχής και για τον λόγο αυτό «το μοναδικά πραγματικόν εθνικόν θέατρον εν Ελλάδι», εν μέρει και επειδή είναι το μόνο θεατρικό είδος της εποχής  που χρησιμοποεί την καθομιλουμένη. Μάλιστα, για να στηρίξει την θέση του ότι το θέατρο αυτό έχει απήχηση σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, αναφέρει ένα αξιοσημείωτο περιστστικό: ένα βράδυ που ο καραγκιοζοπαίκτης Ρούλιας είχε παράσταση απέναντι από μια όπερα, κατόρθωσε να παρασύρει με τα αστεία του και τα γέλια του κοινού τους θεατές της όπερας, οι οποίοι κατέληξαν να παρακολουθούν αυτόν.

Το μεγαλύτερο μέρος του πονήματος αυτού όμως, αφορά την καταγραφή της τέχνης του Καραγκιόζη. Ο Καϊμης, που έγραψε το βιβλίο στις αρχές της δεκαετίας του 1930, ήταν ένας τύπος μποέμ, που κινήθηκε στο περιθώριο. Αγάπησε πολύ αυτήν την τέχνη και ήταν από τους πρώτους, αν όχι ο πρώτος, που συνομιλεί συστηματικά με καραγκιοζοπαίκτες, οι οποίοι την εποχή εκείνη θεωρούνταν περιθωριακοί.

Καταγράφει λοιπόν όλον τον κόσμο και τα μυστικά του καραγκιόζη. Τους μύθους της καταγωγής του, την ιστορία του στην Ελλάδα, την εξέλιξη που ακολούθησε, καταγράφει και σχολιάζει καραγκιοζοπαίκτες, περιγράφει και αναλύει τις φιγούρες και τους τύπους, καταλογογραφεί το ρεπερτόριο, παραθέτει έργα, ενός εκ των οποίων μάλιστα, τον Αθανάσιο Διάκο, περιγράφει και το οπτικό του μέρος (εφέ, κινήσεις κ.α), περιγράφει φωνές, αναφέρει τα γλωσσικά ιδιώματα που χρησιμοποιούνται, καταγράφει και αναλύει συνοπτικά τους φωτισμούς, τα ηχητικά και οπτικά εφέ, την μουσική, δημοσιεύει συνέντευξη του καραγκιοζοπαίκτη Παντελή Μελίδη και πειλαμβάνει χαρακτικά του Φρίσλαντερ, βασισμένα σε φιγούρες και σκηνικά του θεάτρου σκιών.

Η γλώσσα και το ύφος του είναι άμεσα και παθιασμένα. Ο αναγνώστης διακρίνει συνεχώς την αγάπη του για το αντικείμενο και την μελέτη που έχει προηγηθεί πριν γράψει το κάθε τι. Παρακολουθεί το θέατρο ζωντανά, εμπρός και πίσω από την σκηνή, μελετάει βιωματικά και έχει άποψη για κάθε πτυχή αυτής της τέχνης.

Συνολικά, πιστεύω πώς ήταν ένα πολύ ενδιαφέρον ανάγνωσμα, με πληθώρα σημαντικών πληροφοριών και ενδιαφέρουσες απόψεις εκ μέρους του συγγραφέα. Αν το περιεχόμενό του είχε δομηθεί καλύτερα σε κεφάλαια που θα περιείχαν αυτό που ο τίτλος τους αναφέρει ή που δεν θα συγκέντρωναν υλικό που ανήκει σε διαφορετικά τελείως κεφάλαια, θα ήταν φιλικότερο προς τον αναγνώστη και λιγότερο κουραστικό. Θα μπορούσε και να συνεπάρει.

 

Ελένη Βλαστάρη

Καραγκιόζης, ένας παλιός φίλος, μία νέα εμπειρία

 

Η σχέση μου με τον Καραγκιόζη αρχίζει πολλά χρόνια πίσω, από τότε που τον πρωτογνώρισα σε κάποιο φεστιβάλ παιδιού. Αναπολώντας αυτές τις μέρες, δεν μπορώ να εξηγήσω τι ήταν αυτό που μου άσκησε την μεγάλη έλξη που νοιώθω γι αυτό το είδος θεάτρου: ήταν οι φιγούρες με το απλό τους σχέδιο και τα έντονα χρώματα, οι αστείες και ζωντανές κινήσεις τους, αυτές οι περίεργες φωνές που με έκαναν και γελούσα, η χαρούμενη μουσική, τα σουρρεαλιστικά καλαμπούρια, η συνεχής και ανώδυνη διάρρηξη του τέταρτου τοίχου, η προαιώνια γητεία που ασκούν παντός είδους σκιές στον άνθρωπο;

Δεν μπορώ να ξέρω και δεν έχει σημασία. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι η ζημιά είχε ήδη γίνει. Πέρασα μεγάλο μέρος της παιδικής μου ηλικίας διαβάζοντας τα εικονογραφημένα βιβλιαράκια με τα έργα του Σπυρόπουλου. Είχαν και χαρτοκοπτικές μέσα και έφτιαξα τους ήρωες. Δεν με θυμάμαι να παίζω με αυτούς, αλλά δεν υπήρχε περίπτωση κάτι τέτοιο να μην είχε συμβεί.

Σε πολλά παιδικά μας παιχνίδια, ο πατέρας μου ήταν ο Καραγκιόζης. Καλαμπουρτζής κι αυτός, εύστροφος και πονηρός. Το υπάκουο και με πάντα έτοιμες τις απαντήσεις Κολλητήρι ήμουν, και ως πρωτότοκη, εγώ, ο ανυπόταχτος και σουπιά αδελφός μου έβρισκε την τέλεια εκπροσώπησή του στον Κοπρίτη, ενώ ο βενιαμίν της οικογένειας, η γλυκούλα μικρή μου αδελφή με την μπεμπεδίστικη ομιλία δεν θα μπορούσε παρά να είναι ο Μπιριγκόγκος.

Τα χρόνια πέρασαν, μεγάλωσα, έπαψα να ασχολούμαι. Τελείωσα το σχολείο, τελειώσα τις σπουδές μου στο σχέδιο και χωρίς να το καταλάβω βρέθηκα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Η σχέση μου με το θέατρο ανύπαρκτη, κι όμως από το πρώτο μάθημα ερωτεύτηκα το αντικείμενο. Άρχισα να μελετάω μανιωδώς. Ταυτόχρονα με την μεγάλη μου αγάπη, την δημιουργία κόμικς. Κάποια στιγμή, όπως ήταν αναπόφευκτο, αυτά τα δύο συγκεράστηκαν και δημιούργησα το Σατιρικόν Δράμα, ένα κόμικ παρωδία εμπνευσμένο από το αρχαίο θέατρο και διάφορες παλαιότερες ιστορίες μου. Κεντρικός χαρακτήρας ο Αλέξανδρος και θανάσιμος εχθρός του η Κάμπια.

Μια μέρα, καθώς τακτοποιούσα, έπεσα πάνω στο παλιό μου ανθολόγιο από το δημοτικό. Το ξεφύλλισα. Είχε κι ένα έργο του Σπαθάρη μέσα, τον Μεγαλέξανδρο και τον Κατηραμένο Όφι. Γιατί δεν διδασκόμαστε ποτέ θεατρικά έργα στο σχολείο; Έκατσα και το διάβασα. Γέλασα απίστευτα. Καθώς έκλεινα το βιβλίο για να το αφήσω στην άκρη, μια τρελλή ιδέα μου γεννήθηκε: γιατί να μην έφτιαχνα ένα έργο-παρωδία, με τους αγαπημένους ήρωες της παιδικής μου ηλικίας και αυτούς που επινόησα; Τα πάντα ταίριαζαν, θα έφτιαχνα λοιπόν τον Αλέξανδρο και την Κατηραμένη Κάμπια.

Όμως αν ήθελα να κάνω κάτι σοβαρό, ακριβές και με σεβασμό στην λαϊκή αυτή παράδοση, έπρεπε να ψαχτώ. Άρχισα να αγοράζω σωρηδόν βιβλία, CD, DVD, λευκώματα, έργα,έμαθα για την ιστορία του θεάτρου σκιών, τους τύπους, τα έργα, μυήθηκα στην αισθητική του, πήγα σε παραστάσεις, φεστιβάλ, εκδηλώσεις, άρχισα να φτιάχνω τα προσχέδια για τους χαρακτήρες, τα σκίτσα, αγόρασα χαρτόνια και δίκαρφα για τις φιγούρες, άρχισα να γράφω το έργο και κάπου εκεί σταμάτησα.

Ένοιωθα ανασφαλής, σαν να το πρόδιδα κάπως, σαν να μην είχα πιάσει ακόμα εντελώς την ουσία του. Και το άφησα.

Φέτος, τον Ιανουάριο, όταν επιτέλους άνοιξε η σχολή και κατέβασα το πρόγραμμα του έτους, με μεγάλη μου έκπληξη εντόπισα, για πρώτη φορά, μάθημα επιλογής με αντικείμενο το θέατρο σκιών! Ο ενθουσιασμός μου απερίγραπτος και η απογοήτευσή μου μεγαλύτερη όταν διαπίστωσα ότι θα πρέπει να περιμένω ως το εαρινό εξάμηνο για να το παρακολουθήσω! Ίσως να με βοηθούσε και να έβγαζα εκείνο το ξεχασμένο έργο από το συρτάρι.

Ήμουν προετοιμασμένη για ένα θεωρητικό μάθημα, για την ιστορία του νεοελληνικού θεάτρου σκιών, ως εκεί. Ποτέ δεν περίμενα ότι το μάθημα θα ήταν περισσότερο πρακτικό, σε συνδιδασκαλία μάλιστα με καραγκιοζοπαίχτη, ότι θα γνώριζα αυτήν την τέχνη από τόσο κοντά, ότι σκοπός του μαθήματος θα ήταν η δημιουργία παράστασης με δικές μας φιγούρες, που θα μας τις σχεδίαζε και θα μας βοηθούσε να τις κατασκευάσουμε ο συμφοιτητής μας καραγκιοζοπαίκτης που παρακολουθούσε το μάθημα μαζί μας.

Όχι. Αυτήν την φορά δεν σηκώνει αναβολή. Θέλω και μπορώ να το κάνω και θα το κάνω. Θα σχεδιάσω η ίδια τις φιγούρες για το έργο της ομάδας μου. Αυτήν την φορά δεν θα με εμποδίσουν οι αναστολές μου. Δεν μπορώ να το αφήσω άλλο.

Πήγα στην τάξη με τα σχέδιά μου. Απλά, με καθαρές γραμμές, χωρίς φιοριτούρες. Δειλά δειλά τα αποκάλυψα. Τα σχόλια εγκωμιαστικά. Πήρα θάρρος! Σαν απίστευτο μου φαινόταν που θα έφτιαχνα επιτέλους τις δικές μου φιγούρες!

Πήρα τα υλικά, πήγα στο εργαστήριό μου και με πολλή όρεξη ρίχτηκα στην δουλειά.

Κι έφτιαξα αυτά τα καταπληκτικά πράγματα που βλέπετε παρακάτω.

(Μου έβγαζε σφάλμα όταν πήγα να φορτώσω φωτογραφία, κι έτσι το πάω λίγο μέσω… Λαμίας. με λινκ από φέισμπουκ)

Μ’ άρεσαν έτσι όπως τις είχα ακουμπήσει στο πάτωμα, να λαμπυρίζουν στο φως, έτοιμες προς συναρμολόγηση.

ΛΕΝΑ