Τι «Μαγειρεύει» ο Καραγκιόζης;

Είναι πολλοί οι λόγοι που επέλεξα να προσδιορίσω την τέχνη του Καραγκιόζη μέσα από τη μαγειρική. Αρχικά είναι η έννοια του μάγειρα-Καραγκιοζοπαίχτη, ύστερα τα υλικά-φιγούρες και τέλος το αλάτι ως η ουσία κάθε γεύματος-παράστασης.

Ξεκινώντας από τον μάγειρα η ιδέα για αυτή την σύγκριση μου ήρθε όταν παρατήρησα τον Άθω Δανέλη να φτιάχνει την σκηνή φορώντας μία ποδιά σαν αυτές του μαγειρέματος και έβγαζε από μέσα καρφίτσες. Ήταν σαν ένα ένα τα υλικά να εμφανίζονταν μπροστά μου όπως όταν διαβάζεις μια συνταγή και βγάζεις τα υλικά στο τραπέζι και τα τοποθετείς χωρίς ακόμα να ξέρεις τι θα προκύψει. Στην περίπτωση του Καραγκιόζη θα προκύψει μία μαγευτική σκηνή που είτε έχεις δει μπροστά σου να παίρνει ζωή καθώς συναρμολογείται είτε όχι το αποτέλεσμα είναι το ίδιο. Ίσως στην δεύτερη περίπτωση να σε τρώει η περιέργεια στο πως φτιάχτηκε όπως και στο φαγητό. «Μάγειρας» όμως είναι και ο ίδιος ο Καραγκιόζης. Ο αγαπημένος μας ήρωας λατρεύει να σκαρφίζεται καταστάσεις και να ανακατεύει τους χαρακτήρες στην σκηνή. Πιο συγκεκριμένα είναι ένας νηστικός μάγειρας. Η ουσία είναι να παραμένει ο Καραγκιόζης μας νηστικός και πεινασμένος έτσι ώστε να ξεδιπλωθεί στην σκηνή μία ιστορία στην οποία ο πρωταγωνιστής μας θα ψάχνει τρόπους να γεμίσει το στομάχι του και των παιδιών του διότι και η φασολάδα και τα φασόλια καλά είναι αλλά για πόσο; Το σλόγκαν «Θα φάμε θα πιούμε και νηστικοί θα κοιμηθούμε» που έχει ταξιδέψει σε όλη την Ελλάδα και τον κόσμο, περιλαμβάνει σε μία πρόταση όλη την προσπάθεια του Καραγκιόζη που θα φάει θα πιει αλλά και πάλι στο τέλος θα γυρίσει νηστικός σπίτι έτσι ώστε μία νέα ιστορία να αναδυθεί και ο ίδιος να παραμένει αιώνιος.

Όσον αφορά τώρα τα υλικά και η σύνδεσή τους με τις φιγούρες. Στην τέχνη του Καραγκιόζη σίγουρα κύριο λόγο έχει ο ίδιος ο Καραγκιόζης πολλές φορές χωρίς αυτόν η παράσταση είναι ελλιπής γι αυτό και είναι και ελάχιστες οι παραστάσεις που δεν εμφανίζεται. Ωστόσο η παράσταση γεμίζει με χρώματα και μουσικές με την εισαγωγή κι άλλων χαρακτήρων, όπως ο Χατζηαβάτης, ο Μπάρμπα-Γιώργος, ο Διονύσιος, ο Μορφωνιός, ο Σταύρακας κ.α. Όπως και στην μαγειρική βλέπουμε και εδώ πως μία παράσταση έχει εμπλουτιστεί με διάφορα «υλικά». «Υλικά» άλλοτε γλυκά (βεζυροπούλα) άλλοτε γλυκόξινα (Χατζηαβάτης) άλλοτε αλμυρά (Μπάρμπα-Γιώργος) άλλοτε πικρά (Μορφωνιός). Χωρίς αυτά όμως το γεύμα δεν θα έδενε και το αποτέλεσμα θα ήταν άνοστο. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες που εμφανίζονται στα έργα του  Καραγκιόζη με τα ρούχα τους, τις προφορές τους και αυτά που ο καθένας αντιπροσωπεύει φτιάχνουν όλοι μαζί ένα μεγάλο και ποικιλόμορφο τραπέζι. Χαρακτηριστικό παράδειγμα δείπνου αποτελεί ο «Γάμος του Καραγκιόζη» καθώς εμφανίζονται στο έργο ήρωες από κάθε λογής τόπο δίνοντας εκτός από ποικιλία στο μεγάλο μας γαμήλιο τραπέζι αλλά και μυρωδιές και ήχους και τραγούδια με αποτέλεσμα να διαδραματίζεται μπροστά μας ένα οικουμενικό γλέντι.

Σίγουρα για να πετύχει μία παράσταση Καραγκιόζη χρειάζεται ποικιλία διότι και ο κόσμος που την παρακολουθεί είναι ποικιλόμορφος. Παρ’ όλα αυτά χωρίς τον ίδιο τον Καραγκιόζη όπως προαναφέρθηκε είναι σαν το φαγητό χωρίς το αλάτι. Όσο το αλάτι δίνει αυτό το κάτι παραπάνω στο γεύση τόσο και ο Καραγκιόζης. Βέβαια ο ήρωας μας δεν είναι σε καμία περίπτωση αόρατος από το μάτι αντιθέτως μας κάνει αισθητή την παρουσία του και αυτό μας αρέσει. Τελικά μήπως το αλάτι είναι ο καραγκιοζοπαίχτης; Πίσω από την σκηνή, καλά κρυμμένος, αλλά συγχρόνως κινεί όλες τις φιγούρες δίνοντάς τους ουσία, δίνοντάς τους  ζωή. Είναι αόρατος από εμάς αλλά και ταυτόχρονα ορατός-αισθητός όπως και το αλάτι. Όπως και στην μαγειρική έτσι και στην σκηνή όσο οι δύο «μάγειρές» μας παίζουν, ο Καραγκιοζοπαίχτης κάθε φορά προσθέτει ολοένα καινούριο υλικό κατά τη διάρκεια της παράστασης. Αυτοσχεδιάζει, μπορεί να του βγει πιο αλμυρό ή πιο γλυκό. Το αποτέλεσμα πλέον δεν είναι στο χέρι του, αυτό θα κριθεί από το κοινό, από αυτούς που θα το δοκιμάσουν. Αν το κοινό αρέσκεται στο αλμυρό έχει καλώς αλλιώς ο «μάγειράς» μας θα πρέπει να βρει άλλη συνταγή.

Κλείνοντας, άξιο παρατήρησης είναι πως η μαγειρική  σε κάθε τόπο της Ελλάδας έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά αλλά και για κάθε περίσταση το συγκεκριμένο πιάτο. Θα μπορούσε κανείς να την θεωρήσει και ως  μία λαϊκή «τέχνη»,  που συνεχίζει και περνά  από την μία γενιά στην άλλη πάντα σύγχρονη αλλά και πάντα παλιά. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το θέατρο σκιών και τον Καραγκιόζη. Αναδύεται και συνεχίζει και θα συνεχίζει όσο οι άνθρωποι τον εμπλουτίζουν αλλά ταυτόχρονα τον κρατούν αυθεντικό μέσα στις καρδιές τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s