» O ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΑΡΑΜΕΝΟ ΦΙΔΙ ΣΤΟ ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ »

Μια εργασία της ΕΛΛΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ( Αρ.Μητρωου 1568201400014 )

images (1)

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Θα ήταν σοφό αν μιλήσουμε πρώτα για την καταγωγή. Την λεγόμενη << πατρότητα >> του θεάτρου σκιών διεκδικούν πολλές χώρες, ανάμεσά τους, η Ελλάδα, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Κίνα και άλλες πολλές. Πολλοί μελετητές υποστηρίζουν ότι το θέατρο σκιών είναι ασιατικής προελεύσεως κι ότι από την Ασία μεταδόθηκε στην Ινδία και μετέπειτα στην Ευρώπη. Στην τουρκική έκδοση, πρωταγωνιστής ήταν ο Karagoz ( δηλ. Μαυρομάτης στα Ελληνικά ) ενα όνομα συνηθισμένο για τους Υψηλόβαθμους που ανέφεραν όταν μιλούσαν για τους κατώτερους δούλους τους. Ο Karagoz ήταν ένα θέαμα αποκλειστικά μόνο για άντρες εξαιτίας της χυδαιότητας και της ύβρης του.

Σπουδαίο στοιχείο ωστόσο όπου πρέπει να αναφερθεί είναι το ότι παραστάσεις τούρκικου Θεάτρου Σκιών με ήρωα τον Karagoz παιζόταν στην αυλή του Αλή Πασά στα Γιάννενα από κάποιον Καραγκιοζοπαίχτη Εβραίο – Γιαννιώτη, ο οποίος έβγαλε τον Καραγκόζ από το Σαράι του Αλή και τον περπάτησε στα γιαννιώτικα καφενεία μετατρέποντάς τον σε Καραγκιόζη και παρουσιάζοντάς τον στην ελληνική γλώσσα. Ωστοσο, στον Ελληνικό Καραγκιόζη υπήρξαν διάφορες μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες που έμελλαν να αλλάξουν σημαντικές λεπτομέρειες.

Σημαντικότερες απο αυτές είναι:

  • Προσθέθηκαν πάνω απο 400 χαρακτήρες νέων φιγούρων, συμπεριλαμβανομένου του Μέγα Αλέξανδρου, ο όποιος δεν υπήρχε σε καμιά περίπτωση ( όπως και πολλοί άλλοι άλλωστε στην τούρκικη έκδοση του Καραγκιόζη ).
  • Η χρήσιμη προσθήκη της σούστας, η οποία μας επιτρέπει να ελέγχουμε καλύτερα την φιγούρα και να την περιστρέφουμε και απ τις 2 μεριές χωρίς καμιά δυσκολία. Το θέαμα έτσι γίνεται πιο ενδιαφέρον και παραστατικό.
  • Πάνω από 200 νέα έργα με ρεπερτόριο κωμωδιών ( ο Καραγκιόζης μάγειρας, γραμματέας, φούρναρης, πρωθυπουργός ), ηρωικών μυθιστορηματικών ( o Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι ), εκπαιδευτικών, μουσικών, κοινωνικών, μυθολογικών κ.α έργων.

~ Ο τούρκικος Karagoz έχει πολύ λίγα έργα που μόνιμα σατιρίζουν τον Λαό- Σε αντίθεση με την ελληνική έκδοση του κάτα την οποία, παρόλο που τα γεγονότα διαδραματίζονται εν περίοδο Τουρκοκρατίας, τα περισσότερα γεγονότα σατυρίζουν τον Βεζύρη και τους ακόλουθους του. ~

ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΜΑΣ

Ο «Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» δεν συγκαταλέγεται απλώς στις ωραίες παραστάσεις, αλλά στους σταθμούς του νεοελληνικού μας πολιτισμού. Ποιητική σαν παραμύθι και ηρωική σαν εθνική συνείδηση ήρθε να αφυπνίσει τη ναρκωμένη λαϊκή ψυχή του Έλληνα.

Απο το 1881 που απελευθερώνεται η Άρτα, το ηπειρώτικο θέατρο σκιών κάνει γνώστη την ύπαρξή του και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Τα ηρωικά έργα, τα σεράγια, οι βεζίρηδες, με προεξάρχουσα μορφή τον Αλή Πασά, δίνουν μια άλλη διάσταση στον «Καραγκιόζη>> κι ένα πατριωτικό περιεχόμενο στην καθημερινότητα. Όμως εκείνο που έμελλε να απογειώσει το λαϊκό μας θέατρο και να το καταστήσει σαν μια διαχρονική συνείδηση είναι η παρουσία του Μεγαλέξανδρου του Μακεδόνα. Με τα δημοτικά τραγούδια, τον Κατσαντώνη, τα συναξάρια και τη φυλλάδα του στρατηλάτη, στέριωνε η ελπίδα κι αυγάτιζε η απαντοχή του χαροκαμένου ελληνισμού. Η σάρισα του Μακεδόνα βασιλιά με το σταυρό στην άκρη, η βυζαντινή αρματωσιά και ο παραμυθένιος λόγος, ήταν τα χνάρια που αποτυπώνανε την πορεία μας στην ιστορία. Ο Καραγκιόζης με την παρουσία του πιστοποιούσε το αδιάπτωτο παρόν, ο Μεγαλέξανδρος τη ρίζα και το σκοπό της ρωμιοσύνης.
Η παράσταση ο «Μέγας Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» είναι σχεδόν σίγουρο οτι δημιουργήθηκε αρχικά από το Λιάκο Πρεβεζάνο, παλιό Ηπειρώτη καραγκιοζοπαίχτη και πολύ σπουδαίο τραγουδιστή. Μετέπειτα όμως η σκυτάλη παραδόθηκε στο Μίμαρο, στον Αντώνη Μόλλα και αργότερα στους Κούζαρο, Δημήτρη Μόλλα, Γιώργο Χαρίδημο κ.α. που προσδώσανε στην παράσταση το ρυθμό του δεκαπεντασύλλαβου και την αρτιότητα του δημοτικού μας τραγουδιού. Μέχρι σήμερα τα τραγούδια που ακούγονται στον Καραγκιόζη είναι πασίγνωστα για την μοναδική ακουστική τους και τον τέλειο ρυθμό τους.

~ Το τρίπτυχο, ΜεγαλέξανδροςΦίδιΚαραγκιόζης, υποδηλώνει τη μάχη του ελληνισμού με τα πάσης φύσεως καταραμένα θεριά και την απαραίτητη παρουσία του λαού στα οχυρώματα της Αντίστασης. ~

images (2)

Ένα τεράστιο φίδι κάνει την εμφάνιση του στην δεξαμενή απ την οποία υδρεύεται η Πόλη του Πασά. Όσο κι αν προσπάθησαν όμως, κανείς δεν μπόρεσε να το απομακρύνει απ την πηγή. Παρ’ ολα αυτά οι κάτοικοι παρατήρησαν οτι όταν το φίδι έτρωγε κάποιον άτυχο που πήγαινε να πάρει νερό, ναρκωνόταν για 24 ώρες. Έτσι λοιπόν, έριχναν καθε μέρα τον κλήρο και όποιου το όνομα κληρωνόταν, θυσιαζόταν για το καλό της Πόλης. Την μέρα που διαδραματίζεται το έργο, ο κλήρος δείχνει το όνομα της Χανούμ Φατμέ, της μοναχοκόρης του Βεζύρη.
Πολλοί γενναίοι νέοι προσφέρθηκαν να πάρουν την θέση της, όμως ο Βεζύρης δεν δέχτηκε την προσφορά γιατί θα ήταν άδικο για τους υπόλοιπους. Αντί αυτού, έβγαλε διάταγμα πως όποιος καταφέρει και σκοτώσει το θηρίο, θα παντρευτεί την Βεζυροπούλα και θα κληρονομήσει και το αξιώμα του ιδίου μετά τον θάνατο του.

Ο Μουχτάρ, υπασπιστής του Βεζύρη, αναθέτει στον Χατζηαβάτη να τελαλήσει σε ολη την πόλη την διαταγή. Αυτός με την σειρά του πηγαίνει στο σπίτι του Καραγκιόζη. Υστερα απο μια σειρά ξεκαρδιστικών διαλογών μεταξυ του Χατζηαβάτη και του Καραγκιόζη, ο τελευταίος δέχεται να τον βοηθήσει έναντι αμοιβής. Στο άκουσμα του διατάγματος, μια σειρά απο << ήρωες >> βγαίνουν στους δρόμους για να σκοτώσουν το φίδι και να επωφεληθούν απ την προσφορά του Βεζύρη. Μερικοί απ αυτούς είναι: Ο Εβραίος, ο Διονύσιος, ο Μπάρμπα-Γιώργος, ο Μορφονιός κ.α, που γελοιοποιούνται απο τον Καραγκιόζη. Όταν όλοι οι επίδοξοι ήρωες αποτυγχάνουν και ο ήλιος κοντεύει να δύσει, εμφανίζεται ο γνήσιος ήρωας, ο Μεγαλέξανδρος, ο οποίος αναλαμβάνει να σώσει την ζωή του κοριτσιού και να αναδείξει την ανδρεία των Ελλήνων. Ακολουθεί η σκηνή της μάχης και ο θρίαμβος του Αλέξανδρου. Αφού απομακρυνθεί το άψυχο σώμα του θηρίου απ την σκηνή, ο Καραγκιόζης παρουσιάζεται στον Βεζύρη ως ο φονιάς του. Ο Βεζύρης ικανοποιημένος, τον καλεί σε δείπνο. Εκεί όμως που δεν το περίμενε κανείς, εμφανίζεται ο Αλέξανδρος και η αλήθεια έρχεται στο φώς. Ο Πασάς τιμωρεί τον Καραγκιόζη για την κοροιδία όμως ο Αλέξανδρος τον σώζει λέγοντας πως τον βοήθησε να σκοτώσει το φιδι. Τέλος, ο Βεζύρης τον συγχωρεί και του δίνει ενα πουγκί με χρυσά νομίσματα.

*     *     *     *     *     *     *     *     *     *     *     *

Αν λάβουμε ως παράδειγμα την παραπάνω παράσταση, το περιεχόμενο της δράσης του θεάτρου σκιών συνήθως λαμβάνει χώρα με φόντο την Ελλάδα κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, χωρίς, βέβαια, η φαντασία του καλλιτέχνη να παραλείπει πολλές φορές να μας μεταφέρει στην Αρχαία Ελλάδα, στο Βυζάντιο ή και σε φανταστικούς συχνά υπερρεαλιστικούς κόσμους, ακόμα και στο σήμερα. Η προτίμηση στα χρονιά της Τουρκοκρατίας δεν οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι τότε το θέατρο σκιών βρισκόταν στην κορυφή της ανάπτυξης του, αλλά και στο ότι ο καλλιτέχνης, ελεύθερος από κάθε λογοκρισία, μπορεί να δείχνει το παιχνίδι της εξουσίας, την αντίσταση των λαών σ’αυτή και να συγκρίνει το παρελθόν με το παρόν.
Οι Έλληνες είναι οι εκφραστές του ελεύθερου πνεύματος- του αυθόρμητου/ ανέμελου. Εκτός από τους βασικούς πρωταγωνιστές, από τον μπερντέ παρελαύνουν ιστορικά πρόσωπα, από τον Θησέα, τον Ηρακλή και τον Μεγαλέξανδρο έως τον Διγενή Ακρίτα, τον Αθανάσιο Διάκο, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό, έως και τους ήρωες του ’21, τους Μακεδονομάχους και τους αντιστασιακούς.

Η ΦΥΣΙΚΗ ΚΑΙ Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΥΠΟΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ

Ο Μεγαλέξανδρος είναι ο υπεράνθρωπος, ο ήρωας με τα ευγενικά αισθήματα και ταυτόχρονα γενναίος. Ο σωτήρας του έθνους. Εμφανίζεται συχνά στην σκηνή σαν ο από μηχανής Θεός που θα δώσει λύση στα παθήματα των υπόλοιπων προσώπων του θεάτρου σκιών.
Το πρόσωπο του είναι αλληγορικό και δεν εκφράζει μόνο τον Μακεδόνα στρατηλάτη, αλλά όλους εκείνους που αγωνίζονταν, αγωνίζονται και θα αγωνίζονται για το καλό της φυλής για την Ελευθερία, την Ισότητα και την Ευημέρια των λαών καθώς και για την προστασία των αδυνάτων. Η Βαθειά Θρησκευτικότητα του δημιουργού του έργου «ο Μ. Αλέξανδρος και το καταραμένο φίδι» τον αποτρέπει απ’ το να χρησιμοποιήσει τον Άγιο Γεώργιο για να σκοτώσει το φίδι – διάβολο. Αντί αυτού χρησιμοποιεί την φαντασία του και τον << ρόλο >> του Αγίου, ενσαρκώνει ο Μ. Αλέξανδρος, εθνικό σύμβολο ρώμης και αντρειοσύνης. Αν και προχριστιανικός ήρωας, επικαλείται τον Κύριο και την Θεοτόκο, έχει τον Σταυρό στην άκρη του δόρατός του και παραπέμπει στην μορφή του δρακοντοκτόνου Αγίου Γεωργίου. Ο χώρος, ο χρόνος, οι καταστάσεις, είναι ιδανικές για την εμφάνιση του Σωτήρα Αγίου- Ήρωα, ο οποιός με το δόρι στο χέρι, θα πράξει το καθήκον του σαν γνήσιος Έλληνας, απέναντι στην πατρίδα του.

Η ΕΝΔΥΜΑΣΙΑ ΤΟΥ

73915fb886907fb63ee5ea34a860e0f7

Ο Μέγας Αλέξανδρος έχει την τυπική ενδυμασία του αρχαίου Έλληνα. Το ντύσιμο κι ο οπλισμός του, είναι ένα κράμα της πανοπλίας των πολεμιστών της αρχαιότητας και των ρωμαιοβυζαντινών χρόνων. Στην περικνημίδα σχηματίζεται ανθρώπινο πρόσωπο. Υπάρχουν σκαλίσματα που δείχνουν το μάτι, το φρύδι, τα μακριά μαλλιά και το λουρί της περικεφαλαίας καθώς και τα στολίδια σ’ όλη την ενδυμασία του. Τυπικά χαρακτηριστικά η περικεφαλαία. ο θώρακας, ο χιτώνας, οι κνημίδες στα πόδια και σανδάλια με δεσίματα στα σφυρά.

Στο ένα χέρι κρατάει μπροστά στο στήθος ασπίδα, ενώ στο άλλο ( το κινητό χέρι ) ένα μακρύ ακόντιο με ένα σταυρό στην κορυφή.

Με τη συμβολική μορφή του στρατηλάτη- απελευθερωτή που ‘χει στολή βυζαντινή, αρχαίο κράνος, σάρισα μακεδονική μ’ ένα σταυρό στην άκρη, υψώνεται και ανασταίνεται ο ελληνισμός ενάντια στο διαχρονικό θεριό που κατασπαράζει τους ανθρώπους.

  • Ο δικός μας Μεγαλέξανδρος, που κατασκευάστηκε στην τάξη στα πλαίσια του μαθήματος

img_20141015_150442

ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ

Ίσως ήταν το σχήμα του, ίσως η κίνηση του- μοναδική στο ζωικό βασίλειο, ίσως η ικανότητά του να μεταλλάσσει το μαλακό σε σκληρό, το αδρανές σε δραστικό, η ύπαρξη του σε κάθε μέρος της Γης και του νερού, η παγκοσμιότητά του, ήταν αυτά που έκαναν το φίδι ένα ζωντανό σύμβολο. Το μόνο σίγουρο πάντως, ειναι πως κανένα άλλο ζώο δεν αποτέλεσε αντικείμενο περισσότερου συμβολισμού, πέραν του φιδιού. Κάθε πολιτισμός, απο κάθε γωνιά της γης έχει διατυπώσει την δικη του θεωρία ( καλή η κακή ), τον δικό του συμβολισμό για την αρχέγονη μορφή του φιδιού.

* Στην Αρχαία Ελληνική γλώσσα η λέξη φίδι σήμαινε δράκος και χρησιμοποιώνταν χωρίς ιδιαίτερη διαφορά με την ίδια σημασιολογία. Έτσι ο δράκων και ο όφις, δύο σύμβολα που συχνά ταυτίζονταν ( όπως αναφέρθηκε παραπάνω ) εκπροσωπούσαν ιδιότητες του κάτω κόσμου, καθώς το φίδι φωλιάζει σε τρύπες μέσα στη γη.

* Στα μεσαιωνικά χρόνια και την Μυθολογία, ο δράκων υπήρξε θύμα Αγίων και Ιπποτών. Του προσέδωσαν άλλα, μή φιδίσια, χαρακτηριστικά (φτερά, πόδια κέρατα κλπ) και τον ακόντιζαν άπαντες γιατί προκαλούσε διακοπές στο δίκτυο ύδρευσης. Αργότερα, το γεγονός αυτό ενέπνευσε και το θέατρο σκιών, το οποιό με τη σειρά του, έφερε στο προσκήνιο τον Μεγαλέξανδρο για να σκοτώσει το καταραμένο φίδι και να ελευθερώσει τον τόπο απο την απειλή του.

* Για την κοσμογονία, φίδι και άνθρωπος είναι οι αντίποδες της δημιουργίας. Το πρώτο εμφανίζεται στην αρχή της. Ο δεύτερος αποτελεί την τελευταία της πράξη. Έτσι, φίδι και άνθρωπος είναι δύο αντίπαλα είδη. Στην περίπτωση του θεάτρου σκιών, ο Μεγαλέξανδρος είναι ο άνθρωπος που θα βρεθεί αντιμέτωπος με το φίδι.

αρχείο λήψης

~ Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι το φίδι, είναι το σκοτεινό σύμβολο της φαντασιωτικής έξαρσης και της αρχομανίας, το οποίο πρέπει να παρακαμφθεί ή να φονευθεί, έτσι ώστε ο ήρωας να κατακτήσει την γνώση και να φθάσει στον εξαγνισμό. Είναι μια δοκιμασία της ψυχής. ~

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Ιστορία του Μεγαλέξανδρου με το φίδι, είναι μια αλληγορία. Μια αλληγορία που δεν πρέπει να αγνοήσουμε. Τίποτα δεν είναι αληθινό άλλα ούτε και ψεύτικο. Το φίδι του εαυτού μας είμαστε εμείς οι ίδιοι. Απο εμάς εξαρτάται αν θα μας << δηλητηριάσει >> ή οχι. Απο την μια πλευρά η καταδίκη, απ την άλλη η σωτηρία.
Ποιά θα επιλέξουμε?

( Παρακάτω παρατίθενται κάποια στιχάκια που βρήκα, σχετικά με το συμπέρασμα που έβγαλα ).

Τώρα έρχονται πάλι,
το φίδι μαζί με τον Εφιάλτη
κι εγώ παραμένω εδώ.
Και θα συνεχίσω να είμαι εδώ,
όταν γυρίσουν πίσω στο σκοτάδι απ’ όπου βγήκαν.

Και το φίδι θα πατήσω ξανά
και τον Εφιάλτη θα παραδώσω στην τιμωρία της Ιστορίας
και θα συνεχίσω να στέκομαι άνω θρώσκοντας
λουσμένος στο φως που τόσοι ζήλεψαν και μίσησαν γιατί δεν είναι δικό τους….

Κι ας βυθιζόμαστε κατά διαστήματα στη νύχτα των θλίψεων.
Οι τροχιές μας, με το φίδι και τον Εφιάλτη, ειναι αντίθετες…

ΠΗΓΕΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

kostasmakris.weebly.com/sigmachi941deltaiotaalpha-phiiotagammaomic… ( > Η ιστορία του Θεάτρου Σκιών )
 karagiozis.yolasite.com/φιγούρεςθεάτρουσκιών—αθανασίου.php ( > Μέγας Αλέξανδρος )
 www.nea-acropoli-thes.gr › Άρθρα › Μύθοι – Σύμβολα
http://www.defencenet.gr/defence/item/το-φίδι-σύμβολο-ζωής-και-θανάτου
greek-theatrical-evenings.blogspot.com/2010/09/blog-post_15.html

 
el.wikipedia.org/wiki/Καραγκιόζης
 laografikes-selides.blogspot.com/2012/03/o.html
 www.logiosermis.net › Aρθρογραφία › Featured › Απόψεις
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s