ΤΟ ΦΙΔΙ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

Φρίντριχ Νίτσε:«Γιατί παρασύρθηκες  στον παράδεισο του παλαιού σου φιδιού; Γιατί έρπεις μέσα στον εαυτό σου – μέσα σου;… Τώρα είσ’ ένας άρρωστος, που πάσχει από το δηλητήριο του φιδιού, εργάζεσαι σκυφτός  στο ίδιο σου το λαγούμι με χίλια βάρη σωρευμένα, ένας γνώστης! Ένας γνώστης του εαυτού του! Ο σοφός Ζαρατούστρα!…»

Μία γενικότερη άποψη για το φίδι στην αρχαιότητα..

Tο φίδι στην αρχαία Ελλάδα ήταν ο γεννήτορας της σοφίας και της γνώσης, απείκασμα του χθόνιου και του κακού ή αμφίσημο σύμβολο των συμπληρωματικών καταστάσεων της ύπαρξης. Το φίδι με την έρπουσα κίνησή του και τη σπειροειδή συστροφή του σώματός του αλλά κυρίως με την ικανότητά του να αλλάζει περιοδικά δέρμα, προκάλεσε την ανθρώπινη διάνοια, η οποία του έδωσε μία διαχρονική παρουσία στα μυθολογικά δρώμενα.

ΘΕΑ ΑΘΗΝΑ:

Ο Δημοσθένης έλεγε πως η θεά Αθηνά κάνει παρέα : «τοις χαλεπωτάτοις θηρίοις, γλαυκί και δράκοντι και Δήμω…»με τα χειρότερα θεριά, την κουκουβάγια, το φίδι,  και τους Αθηναίους Πολίτες.Πράγματι η θεά Αθηνά απεικονίζεται μαζί με την παρουσία του φιδιού σε διάφορα αρχαία σκεύη,μνημεία κλπ.

ΟΙ ΦΙΔΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ:

Ο Κέκροπας ήταν ο πρώτος βασιλιάς της σημερινής Αττικής.Γεννήθηκε από την Γαία(τη γη) μαζί με άλλα περίεργα όντα,χωρίς το σπέρμα του Ουρανού,επειδή η Γαία είχε θυμώσει μαζί του και γεννούσε μόνη της.Ο Κέκροψ λοιπόν,ήταν μισός άνθρωπος από τη μέση και πάνω και μισός φίδι από τη μέση και κάτω.Έχοντας λοιπόν δύο φύσεις αναθράφηκε από τη θεά Αθηνά Παλλάδα.Ήταν αυτός που δίδαξε στους Αθηναίους ήθος,καθιέρωσε την »συνοίκισην»,την ψήφο γυναικών μα και την μονογαμία μιας και οι Αθηναίοι είχαν ελεύθερες σχέσεις μεταξύ τους.Πιο αναλυτικά ο Κέκροπας ήταν ένα ον από το εσωτερικό της γης.Χαρακτηρίζεται ως χθόνιος ή ως ερπετόμορφος που ήρθε στην επιφάνεια της γης και μάλιστα σε μία περιοχή που δεν ήταν γνωστή σε εκείνον,για να διδάξει-εξουσιάσει τους ανθρώπους.

O Κέκροπας μισός άνθρωπος,μισός φίδι,μαζί με την Αθηνά παίρνουν μέρος σε μια μυστική τελετουργία μπροστά στην ελιά.Στα χέρια του κρατάει μικρό αρνί για τη θυσία.Στη ρίζα της ελίας βρίσκεται το κιβώτιο με τον Εριχθόνιο.Ο Εριχθόνιος είναι ένας βασιλιάς της Αττικής που βρήκε καταφύγιο κάτω από την ασπίδα της θεάς Αθηνάς ,μεταμορφωμένος σε φίδι.

Ο Τυφωεύς:Ήταν τόσο ψηλός που το κεφάλι του άγγιζε τα άστρα,το ένα του χέρι έφτανε στην Ανατολή και το άλλο στη Δύση.Από τη μέση και πάνω είχε μορφή ανθρώπου και από τους ώμους του ξεφύτρωναν κεφάλια φιδιών.Από τη μέση και κάτω είχε δύο κουλουριάσμενα φίδια που έφταναν ως το κεφάλι του και έκαναν έναν ήχο σαν συριγμό.Ολόκληρο το σώμα του ήταν καλυμμένο με φτερά.Στα μάτια του έκλαιγαν φωτιές και από το στόμα πετούσε φλόγες.

ΜΕΔΟΥΣΑ:Σύμφωνα με τον μύθο..

…όταν ο Περσέας έκoψε το κεφάλι της Μέδουσας το έδωσε στην Αθηνά.Η Μέδουσα ήταν ένα τρομερό τέρας και ζούσε στη Λιβύη. Αντί για μαλλιά είχε στο κεφάλι της φίδια, τα δόντια της ήταν κοφτερά και απαίσια και το φοβερό της όπλο ήταν τα μάτια της. Είχαν μια τέτοια λάμψη τα μάτια της που οποιοσδήποτε τ’ αντίκριζε έχανε τις δυνάμεις του και γινόταν θύμα της. Πολλοί είχαν προσπαθήσει να σκοτώσουν τη Μέδουσα αλλά χωρίς επιτυχία. Λέγεται ότι η Αθηνά ορμήνεψε τον Περσέα να μην κοιτάξει τη Μέδουσα κατάματα, αλλά το είδωλο της έτσι όπως θα καθρεφτιζόταν πάνω στη λαμπερή του ασπίδα. Με τον τρόπο αυτό θα απόφευγε τον κίνδυνο των ματιών της. Έτσι κι έκανε ο Περσέας.Τα μάτια της Μέδουσας, έστω και νεκρής, κρατούσαν την ίδια φοβερή λάμψη.

Μια άλλη παραλλαγή του μύθου λέει ότι η θεά Αθηνά σκότωσε την Μέδουσα.Έκοψε το κεφάλι της με κατεβασμένα τα μαλλιά της για να μην πέσει στην παγίδα της.Το παράδοξο που έκανε μεγάλη εντυπωση στην Αθηνά ήταν οι ήχοι που έκαναν τα φίδια στο κεφάλι της Μέδουσας καθώς ξεψυχούσαν.Ακούγονταν σαν σφυρίγματα.Έτσι,επηρεασμένη από αυτόν τον ήχο σκέφτηκε να τον μιμιθεί και έφτιαξε τον πρώτο αυλό στην Αθήνα.

ΠΡΟ’Ι’ΣΤΟΡΙΚΗ ΕΛΛΑΔΑ:

Κατά τον 16ο αιώνα π.Χ. χρονολογούνται τα αγαλματίδια του Μινωικού πολιτισμού.Όσον αφορά τις θεότητες, υπήρχαν διάφορες θυλήκες μορφές που παρίσταναν τις θέες των όφεων.Η πιο γνωστή είναι το αγαλματίδιο με την γυναικεία μορφή,που κρατάει δύο φίδια στα χέρια της,φορεί το περίτεχνο μινωικό ένδυμα, το στενό περικόρμιο με μανίκια που αφήνει ακάλυπτο το πλούσιο στήθος, και το μακρύ φόρεμα που διαχωρίζεται σε επτά επάλληλα οριζόντια επίπεδα και καλύπτεται με κοντή ποδιά.Είναι η ζωοδότειρα και η τροφός. Η θεά της γέννησης, του θανάτου και της αναγέννησης. Το υβριδικό πλάσμα θεά-φίδι παρίστανε την ατέρμονη αλυσίδα της ζωής. Τα γυμνόστηθα αγάλματα τονίζουν τα στοιχεία της γονιμότητας ενώ φίδια τυλίγουν τα χέρια, το στήθος και το κεφάλι.

ΤΟ ΦΙΔΙ ΣΤΟΝ ΑΡΧΑΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ(ΘΗΛΥΚΕΣ ΘΕΟΤΗΤΕΣ):

Η συσχέτιση των θηλυκών θεοτήτων με το φίδι χάνεται μάλλον στην αχλή του χρόνου όσον αφορά τα ειδώλια που έχουν ανακαλυφθεί.Ευρήματα του ναού στη Sabatinivka έχουν βρεθεί, στον ποταμό Βόλγα, τα οποία χρονολογούνται από το 4800-4600 π.Χ. Μεταξύ τους περιλαμβάνεται ένας βωμός που περιείχε 32 γυναικεία ειδώλια χωρίς βραχίονες, με κεφάλι φιδιού και το ένα από αυτά κρατούσε ένα φίδι. .Αργότερα, στις αποθήκες μυκηναϊκών ναών βρέθηκαν κεραμικά καλούπια φιδιού σε φυσικό μέγεθος. Τα αναγεννητικά σύμβολα,με κυρίαρχο αυτό του φιδιού, ενσωματώνονται στις λατρείες της Κλασικής Ελλάδας.

ΚΕΡΒΕΡΟΣ:

Στην Ελληνική μυθολογία, ο Κέρβερος αντιπροσωπεύει τον φύλακα του Άδη,του θεού του κάτω κόσμου και έχει συνήθως την μορφή ενός σκύλου με τρία κεφάλια και με ουρά που κατέληγε σε κεφαλή φιδιού.Υπάρχουν πολλές παραλλαγές ως προς την μορφή του: ότι έχει πόδια λιονταριού,ότι έχει πόδια ερπετού και ότι έχει πάνω του πολλά φίδια.Η πιο γνωστή και επικρατέστερη είναι αυτή με τα φίδια.Ένα απαίσιο,τερατώδες ζωντανό όν της Ελληνικής μυθολογίας.

ΤΟ ΚΗΡΥΚΕΙΟ ΤΟΥ ΕΡΜΗ:

Ήταν το κύριο έμβλημα του θεού Ερμή,(κηρύκειον).Υποστηρίζεται ότι το κηρύκειο αποτελείται από μια ράβδο από ξύλο ελιάς ή δάφνης.Γύρω από αυτή τη ράβδο είναι τυλιγμένα δύο φίδια,τα κεφάλια των οποίων συναντιώνται αντικρυστά.Στην κορυφή της ράβδου εντοπίζονται δύο φτερούγιες.Ο μύθος για το κηρύκειο λέει πως ο Ερμής μια μέρα διαχώρισε με το ραβδί του δύο φίδια που πάλευαν μεταξύ τους.Από αυτή τη μέρα το ραβδί του Ερμή στολίστηκε κατ΄αυτόν τον τρόπο.Μάλιστα σε αρκετές απεικονίσεις του με τον Ερμή,ο Ερμής το κρατάει στο αριστερό του χέρι και συνήθως ή στέκεται ή κινείται-τρέχει.Επιπλέον ως χρήσιμη πληροφορία θα μπορούσε να αναφερθεί πως το συγκεκριμένο έμβλημα το χρησιμοποιούσαν στην αρχαία Ελλάδα οι πρέσβεις και οι κήρυκες.

ΔΙΟΣΚΟΥΡΟΙ:

Διός και κούροι,δηλαδή οι γιοί του Δία,ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης.Θεωρούνταν ήρωες αρκετά τολμηροί.Η λατρεία των Διοσκούρων άρχισε στη Σπάρτη και σύμβολά τους ήταν δυο δόκανα και φίδια.

Ο ΤΡΙΠΤΟΛΕΜΟΣ:

Σύμφωνα με τον μύθο η θεά Δήμητρα λόγω της φιλοξενίας της από τους γονείς του Τριπτόλεμου (του βασιλιά της Ελευσίνας Κελέου και της Μετανείρας) ένιωσε την ανάγκη να τους ανταμείψει.Έτσι χάρισε στον Τριπτόλεμο ένα άρμα που το έσερναν φτερωτά φίδια(σαν δράκοι) και μεγάλη ποσότητα σιταριού για να την σπείρει σε όλη την οικουμένη.Σε διάφορα σκεύη εντοπίζεται η εικόνα του Τριπτόλεμου πάνω στο άρμα του.

Ο ΘΕΟΣ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ:

Σύμφωνα με την ελληνική παράδοση ο Ασκληπιός ως ιατρική θεότητα, ήταν τέκνο του Απόλλωνα και της Κορωνίδας. Θεωρούταν ως ο κύριος θεός της ίασης και είχε μεγάλη οικογένεια που η πλειοψηφία της ασχολούνταν με ιατρικές πρακτικές.Η λατρεία του Ασκληπιού πιθανόν πρωτοεμφανίστηκε στη Θεσσαλία τον 8ο αιώνα π. Χ. περίπου. Υπήρχαν πανω από 300 ασκληπεία σε όλο τον αρχαίο ελληνικό κόσμο.Από τότε που ο Ασκληπιός θεοποιήθηκε η ράβδος και ο ιερός όφις του συμβολίζουν το ιατρικό επάγγελμα ακόμη και σήμερα.Η ράβδος συμβολίζει την εξουσία και το στήριγμα που χρειάζεται ο νέος Ασκληπιάδης-ιατρός κατά την διάρκεια της διά βίου άσκησης του επαγγέλματός του.Το φίδι που υπήρξε αρχαίο σύμβολο της μακροζωίας,της ίασης και της ανανέωσης που οι τρεις ημίκυκλοί του γύρω από την ράβδο συμβολίζουν τις τρεις παμμέγιστες έννοιες, την αλήθεια την σωφροσύνη και την ευφυία.

ΠΗΓΕΣ: http://www.ixek.gr/images/articles/27012%20THEOS%20IATRIKHS.pdf]

http://maiandros.blog-spot.gr/2014/10/09/fidanthropi-erpetomorfi-ke-i-pali-gia-tin-kataktisi-tis-geas-chthon/

https://sites.google.com/site/hellasmythology/heroes/dioskouroi

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A4%CF%81%CE%B9%CF%80%CF%84%CF%8C%CE%BB%CE%B5%CE%BC%CE%BF%CF%82

Ραμπέλα Χαλκιαδάκη

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s