Φώτου Πολίτη, «Επιλογή κριτικών άρθρων» , Ίκαρος, 1984, τόμος δεύτερτος, σελ. 134-139. Δε διαθέτει εικονογραφικό υλικό.

       


              Αρχικά, ο Φώτος Πολίτης αναφέρεται στην απουσία ιδιαίτερης εξέλιξης των χαρακτήρων και των έργων της πανένιας σκηνής κατά την εκατονταετία της ύπαρξής της, μα συνάμα παρατηρεί πως παρά την εξέλιξη του θεάτρου των ζωντανών ηθοποιών και την εναλλαγή των ειδών του από την τραγωδία στην επιθεώρηση ή από τη φάρσα στο δράμα, παρά τις αλλαγές των τρόπων παιξίματος και σκηνοθεσίας και το σημαντικότερο παρά την άνθιση του κινηματογράφου, το κοινό του θεάτρου σκιών και συγκεκριμένα του Καραγκιόζη- τον οποίο και αποκαλεί νεοελληνική commedia dell’ Arte και όχι άδικα, παραμένει πιστό και σταθερό σε μέγεθος.

«Σε κάποια γωνιά της Αθήνας, άλλοτε στη Δεξαμενή, τώρα στο Στάδιο, σε κάποιους απόμακρους συνοικισμούς, σε κάθε επαρχιακή πρωτεύουσα ή πολίχνη, ο καραγκιόζοπαίκτης θα στήσει ταχτικά το καλοκαίρι το τσαντήρι του. Δε λέω, πως δεν τον επηρέασε η γενική κρίση. Όμως –όσο να ‘ναι- υφίσταται.» 

(Σε αυτό το σημείο έψαξα να βρω πότε ακριβώς γράφτηκε το άρθρο- είναι δυνατόν να φαντάζει σαν να το έγραψε χτες!;)

               Υπογραμμίζει δε το παράδοξο και το μαγικό αυτού του θεάματος λέγοντας πως ενώ κάποιος σπάνια θα παρακολουθούσε το ίδιο έργο δεύτερη και τρίτη φορά στο θέατρο των ζωντανών ηθοποιών παρόλα αυτά σίγουρα θα έπιανε μια θέση μπροστά στον μπερντέ για να δει την ίδια υπόθεση στο θέατρο σκιών.

karagkiozis3

                 Στη συνέχεια, ερευνώντας ίσως τους λόγους για τους οποίους αυτή η μορφή κουκλοθεάτρου παραμένει τόσο αγαπητή κυρίως στα λαϊκά στρώματα, προβαίνει σε έναν ενδιαφέροντα συλλογισμό. Συγκρίνει την παραγωγή δημοτικών τραγουδιών και προσωπικών δημιουργιών ανάμεσα στην Ελλάδα και τη λοιπή Ευρώπη, χαρακτηρίζοντας καταφανή ανωμαλία στην πνευματική εξέλιξη του λαού μας το γεγονός πως το λαϊκό μας πλήθος δεν είχε έρθει, ως το 1931 που γράφει, σε αμεσότερη επαφή με την προσωπική ποίηση πέρα από μερικά τραγούδια του Σολωμού ή στίχους του Βαλαωρίτη και του Ζαλοκώστα.
                 Αιτίες αυτής της απροσδόκητης εξέλιξης ενός λαού που είχε ανέκαθεν διάθεση και λαχτάρα για ποίηση θεωρεί πως είναι :
-η λόγια ή ‘καθαρευουσιάνικη’ ποίηση που έκοψε κάθε δεσμό με το λαϊκό κοινό

αλλά και

-η αδυναμία επανασύνδεσης της αισθητικής παράδοσης από τους μετέπειτα δημοτικιστές ποιητές για τους οποίους μιλά ιδιαίτερα σκληρά.

                  Τους χαρακτηρίζει προσωπικότητες ανίσχυρες και ανίκανες να επιβάλουν γύρω τους την πραγματικότητα, το δίκιο, τη ζωντάνια των μεγάλων και ελεύθερων ψυχών’, ενώ παράλληλα τους ψέγει για μιμιτισμό ευρωπαίων δημιουργών και αποκαλεί τις δημιουργίες τους ‘επεισοδιακά και συμπτωματικά τραγούδια τα οποία ο χρόνος σαρώνει με τη φοβερή του πνοή’.

Κάπως έτσι, θεωρεί ο Πολίτης, πως τα λαϊκά στρώματα στρέφονται ξανά στην παράδοση, εγκαταλείποντας το θέατρο των ζωντανών ηθοποιών αφότου έχασε τη μαγεία του ακολουθώντας τις ευρωπαϊκές τάσεις του ρεαλισμού, που σαφώς άνθιζε εκτός των συνόρων μα σαφέστατα υπό άλλες συνθήκες!

«Το μεγάλο, λαϊκό ρεύμα προς το θέατρο κόπηκε. Άρχισαν να τραβούν το παρδαλό πια κοινόν οι υποθέσεις μόνο των έργων∙ η φυσικότης χρειάστηκε να γίνεται ολοένα πιο ωμή, πιο σκλαβωμένη στα στεγνά φαινόμενα∙ Ώσπου το θέατρο πέφτοντας ‘σε βυθό από βυθό ώσπου δεν ήταν άλλος’, κατάντησε να καλλιεργεί τις σαρκικές ορμές του κοινού του με την επιθεωρησιακή και πορνογραφική επίδειξη γυμνοτήτων»

(Σε αυτό το σημείο, χρειάστηκε να ξανακοιτάξω την ημερομηνία που γράφτηκε το άρθρο, έτσι για σιγουριά!)

                  Τέλος, υποστηρίζει πως παρά τους χοντροκομμένους τύπους του και την απουσία πνευματικής λεπτότητας, δήθεν ανωτερότητας και κομιλφοτισμού, ο καμπούρης ήρωας και η παρέα του κρύβουν μέσα τους αλήθειες και τα γλωσσικά ιδιώματα και οι προφορές ρυθμό, αυτά δηλαδή που έλειπαν ουσιαστικά από το στεγνό και στενόκαρδα ρεαλιστικό θέατρο της εποχής του, αυτά που το λαϊκό του κοινό και αν δεν μπορεί να τα αναλύσει παραταύτα τα νιώθει και για αυτό και τον ακολουθεί, τον παρακολουθεί και του παραστέκεται, σχεδόν διακόσια πια χρόνια από την εξόρμησή του εξ’ Ανατολής!

Advertisements

One thought on “Φώτου Πολίτη, «Επιλογή κριτικών άρθρων» , Ίκαρος, 1984, τόμος δεύτερτος, σελ. 134-139. Δε διαθέτει εικονογραφικό υλικό.”

  1. Τέρη, εύγε! Πολύ ενδιαφέρον το κείμενό σου, αλλά διαβάζοντάς το μου άνοιξες την όρεξη και ήθελα να διαβάσω κι άλλο! Το έγραψες όλο ή μήπως σου ξέφυγε κάτι; Θα μου επιτρέψεις να σου πω τα εξής.
    Πρώτα ο τίτλος: βρες κάτι που να είναι ελκυστικό για τον αναγνώστη, που να έχει σχέση με το κείμενό σου και το βιβλίο, και να μην είναι πολλές λέξεις. Όσο λιγότερες, τόσο καλύτερα! Ο τίτλος που έχεις τώρα βάλει είναι η βιβλιογραφική αναφορά που θα βάλεις πάνω από το κείμενο.

    Κάπου με μπέρδεψε η αλλαγή των χαρακτήρων με τα έντονα, τα πλάγια, τα εισαγωγικά και εκείνα που έχεις επιλέξει από τον επεξεργαστή να είναι παραθέματα. Ας πούμε ότι τα έντονα δεν τα χρειάζεσαι. Μένουν τα απλά. Αυτό που έχω ανάγκη ως αναγνώστης είναι να ξεχωρίζω τί λες εσύ και τί λέει ο Πολίτης. Αυτό γίνεται, όταν βάζουμε παράθεμα κατά λέξιν, είτε με τα εισαγωγικά είτε με την επιλογή του παραθέματος από τον επεξεργαστή του κειμένου. Είναι τόσο απλό!

    Ακόμη, είχα ανάγκη να δω πότε ακριβώς πρωτοδημοσιεύθηκαν τα κείμενα και πού. Και ακόμη, λίγα λόγια για τον Πολίτη! Και ακόμη, λίγα λόγια από σένα, σαν ένα συμπέρασμα!

    Τέλος: ποιός ή ποιά έχει γράψει το κείμενο; Η υπογραφή μας είναι ορατή σε κάθε ανάρτηση.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s